Văn Hóa Đọc Việt Nam

Toạ đàm giáo dục: Bí quyết cùng con trưởng thành từ sách tinh hoa (P1)

Hôm nay chúng ta sẽ có 2 nội dung để chia sẻ với nhau. Một nội dung chúng ta tưởng chừng như là mới nhưng thực chất nó đã rất lâu rồi. Chẳng qua là ở Việt Nam chúng ta hơi ít ngôi trường, hơi ít phụ huynh nói về vấn đề này. Khoảng tầm vài năm gần đây nó mới được trỗi dậy và nó có một quyển sách để nói về cốt lõi này, đó chính là từ GIÁO DỤC KHAI PHÓNG.

I. Giáo dục khai phóng

1. Thực trạng nền giáo dục hiện nay của đất nước ta

Có một quyển sách có tên là “Biện hộ cho một nền giáo dục khai phóng” mà quý thầy cô và phụ huynh tham khảo.

 

Sách: Biện hộ cho một nền giáo dục khai phóng

Và phương pháp chúng ta dùng đó chính là phương pháp KIẾN TẠO nền tảng. Chúng ta cùng xem một tấm hình:

 

Mọi người nhận ra bài học gì từ bức ảnh này?

Chúng ta thấy là cái điện thoại bàn, cái xe, cái máy bay cũng vậy. Nghĩa là có một sự thay đổi rất rõ rệt về hình thức cũng như là cơ cấu, máy móc ở bên trong. Nhưng khi chúng ta nhìn sang cái hình về giảng đường đại học…

Cũng là thầy ở trên, trò ở dưới, có bảng, có bàn. Có một số trường quốc tế thì hiện đại hơn, có TV, có máy chiếu, sử dụng giáo án điện tử. Tuy nhiên, chúng ta nhìn hình thức thì không khác gì nhau.

Không có sự thay đổi nhiều về mặt hình thức cũng không sao. Nhưng cái này mới là cái quan trọng, phương pháp giảng dạy ở bên trong cũng không có gì thay đổi hết. Phương pháp ngày xưa là truyền đạt một chiều từ trên xuống. Thầy là quan trọng nhất trong lớp. Trò vô lớp là sẽ nghe thầy răm rắp, thầy dạy cái gì thì tiếp thu cái đó. Ngày hôm nay chúng ta vẫn làm như vậy thì nó không phù hợp với thời đại 4.0 nữa rồi.

 

Nền giáo dục cho thế hệ gen Z (1997 – 2012)

Thế hệ gen Z là thế hệ con cháu của chúng ta sau này, đó là từ năm 1997 – 2012. Thế hệ này nằm trọn trong thời đại công nghệ 4.0.

Phương pháp giáo dục cho con của chúng ta trong thời kỳ gen Z cũng phải thay đổi. Thật sự gen Z không phải là một thế hệ mà chúng ta không hiểu được là các bạn ấy sinh ra trong thời đại công nghệ, không hiểu được điều đó là chúng ta có khoảng cách rất xa với thế hệ gen Z này.

Vì tất cả những thông tin gì chúng ta cần ngày xưa chúng ta khó lắm mới có được quyển sách đọc, còn bây giờ thì ai cũng có cái điện thoại hết. Ai cũng có thể nhìn ra thế giới nhờ cái điện thoại. Con học từ công nghệ thông tin quá đơn giản! Nhưng phương pháp giáo dục trong gia đình và tại nhà trường lại không thay đổi. Đặc biệt là thời điểm dịch COVID trên toàn thế giới vừa qua nó đã thay đổi cực kỳ mạnh mẽ xu hướng dạy và học, cũng như là xu hướng giáo dục của thế giới cho nên chúng ta càng cần phải thay đổi cách giáo dục mới.

 

Giáo dục khai phóng giúp con nhìn thấy vấn đề đa chiều hơn

Bây giờ chúng ta nhìn lại tấm hình này:


Cũng với một con voi, có 4 góc nhìn, góc nhìn của một người làm nghệ thuật, góc nhìn từ người làm sinh học, góc nhìn từ người làm văn học và góc nhìn từ người làm nghệ thuật.
  1. Nghệ thuật: Chúng ta có bài hát “chú voi con ở Bản Đôn” rất dễ thương, đáng yêu, có tình mẫu tử. Hình ảnh chú voi đã được đưa vào nhiều bài hát, giúp cho các em biết yêu thương động vật, yêu thiên nhiên hơn bằng cách nhân cách hoá tâm hồn của con voi. 
  2. Lịch sử: Hai Bà Trưng, Bà Triệu; 
  3. Văn học: Tình mẫu tử
  4. Sinh học: Loài thú sống nơi hoang giã, phân tích khoa học về loài voi

Xem xét đa chiều hơn về cùng một vấn đề

Khi xem xét sự vật hiện tượng đa chiều hơn, chúng ta có thể thấy sự đóng góp của con voi trong nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau. Cuộc đời của chúng ta, đôi khi về mặt y học thì không biết cái ngà voi nó có tác dụng gì mà cứ kêu ngà voi chữa bệnh.

Nếu được giáo dục theo lối khai phóng thì con sẽ nhìn vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Giáo dục khai phóng nghĩa là khai mở và giải phóng. Nhờ đó con sẽ không đón nhận thông tin một chiều mà biết suy nghĩ dưới góc nhìn khác.

“Để dạy giỏi một môn, người giáo viên phải biết rất nhiều môn” – Một cô giáo chia sẻ. Cô giáo phải biết được nhiều khía cạnh trong cuộc sống, cách giáo dục cần giúp các con phải có tư duy phản biện và có góc nhìn đa chiều hơn.

 

Nền giáo dục khai phóng thông qua 5 giác quan của trẻ

Chúng ta có suy nghĩ gì thông qua bức hình này:

Học qua 5 giác quan: Sờ chạm, thấy, ngửi, nếm, nghe.

Từ 1 – 8 tuổi, đây là cơ hội chúng ta đọc sách chung với con để đẩy mạnh tình mẫu tử. Chúng ta có thể khơi gợi tình yêu thương và phát triển tình mẫu tử từ việc đọc sách cho con nghe. Có những người ngộ ra những bài học khi nghe bài giảng, đọc sách, xem phim, có người ngộ ra từ những thực tế cuộc sống.

Khi chúng ta dạy con, chúng ta phải để ý các giác quan của con, con học tốt nhất thông qua điều gì. Xem con học tốt môn gì. Con ở lợi thế nào, hãy để con tập trung phát triển lợi thế đó. Quan trọng là chúng ta đem đến tư duy gì cho con.

Những câu hỏi như con nên đọc sách nào thì nên bắt đầu từ những cuốn sách mà con thích, rồi từ từ chuyển sang các sách khác. Đừng bắt ép con.

Bố mẹ nào mà không có thời gian thì có thể lên Youtube “Gieo hạt cùng vĩ nhân”, mỗi video chỉ có 5 phút thôi để bố mẹ cùng con nghe.

Phương pháp giáo dục khai phóng và phương pháp giáo dục truyền thống

Hai bức tranh đối lập về cuộc sống: Phương pháp giáo dục truyền thống và phương pháp kiến tạo.

Hiện tại trong lớp GĐHP đang hướng đến GIÁO DỤC KHAI PHÓNG bằng phương pháp kiến tạo. Trên kênh Youtube của VHĐ VN hoặc Gieo Hạt Cùng Vĩ Nhân đều có các video của lớp GĐHP. Chúng ta sẽ thấy trong tiết đọc luôn luôn có hoạt động trải nghiệm bằng trò chơi, bằng tương tác. Luôn luôn khơi gợi đặt câu hỏi, định hướng bằng hình ảnh, bằng âm thanh, bằng rất nhiều thứ. Chính vì thế lớp GĐHP mới thu hút được nhiều phụ huynh và các em học sinh.

Chúng ta sẽ nói sơ qua về HỌC THUYẾT KIẾN TẠO

 

II. Học thuyết kiến tạo

 1. Kiến tạo môi trường giáo dục

Với một cái cây mà chúng ta muốn nó mọc hướng qua một bên, thì chúng ta sẽ làm gì nó? -> Cho ánh nắng chiếu vào, chứ không phải là chúng ta cầm cái cây chúng ta bẻ theo hướng chúng ta muốn. Cái đó chính là cái “tạo môi trường” cho đứa trẻ.

Chúng ta đang tạo môi trường cho con như thế nào? Bản thân bố mẹ cũng là một thành viên trong môi trường đó. Đối với phương pháp giáo dục phù hợp với thế hệ, với thời đại 4.0 ngày nay thì chúng ta hãy tạo ra những môi trường cho các con gặp thử thách hoặc các con phải tự nỗ lực học một chút.

Công nghệ ngày nay giúp các con tự học rất tốt, rất nhanh nhưng mà chúng ta thường đưa sẵn. Ngày xưa, bố mẹ vất vả, cơm ăn áo mặc không có, vất vả để kiếm sống để bây giờ phát triển rồi thì bù đắp cho con những gì nó thoải mái và tốt hơn. Thì chính cái tốt hơn mà mình nghĩ đó, không có cơ hội, không có thách thức, không có cái gì gọi là vất vả cả, cho nên những đứa trẻ ngày nay rất trắng trẻo, mũm mỉm, sạch sẽ và thơm tho, thì những đứa trẻ đó lại bị yếu về nghị lực. Yếu nghị lực thì làm sao trưởng thành? Không dám làm thì làm sao trưởng thành?

 

2. Giờ đọc hạnh phúc là giáo dục kiến tạo

Khi bắt đầu em vô trường làm Giờ Đọc Hạnh Phúc, có một cái cảm giác bị áy náy khi các con vô trường con học quá trời học. Học từ sáng tới trưa, nghỉ trưa chút xíu tới chiều, học tới tối đi học thêm học bớt. Học kỹ năng, học vẽ, học thể thao, học bơi, học võ,…Có thể là ở vùng nông thôn ít học hơn, ít học các môn kỹ năng, chứ còn học ở trường vẫn nhiều như thường. Cả thành thị – nông thôn đều học nhiều.

Thế là mình bị áy náy. Mình suy nghĩ bây giờ ra chơi thì phải chơi, phải chạy nhảy phải toát mồ hôi, để cân bằng được giữa trí não và thể chất – thể lực. Cho nên mình mới suy nghĩ làm sao cho cái giờ đọc của mình nó thật sự thoải mái, thư giãn, nó thực sự vui chơi nhưng chơi với sách. Chơi có nội dung, chơi có đạo đức, chơi mà vẫn cảm nhận được giá trị mà cuốn sách đưa đến. Đọc như chơi. Đó là tiêu chí.

Vì vậy trong lớp Giờ Đọc Hạnh Phúc, mọi ý kiến – quan điểm đều được ghi nhận, sai đúng chỉ là nhất thời, sự tự tin mới là đẳng cấp bền vững và quan trọng!

Xem thông tin về Khoá học Giờ Đọc Hạnh Phúc

3. Tốt và tốt hơn

Chúng ta vẫn có một thói quen là so sánh con mình với con nhà người ta. Chúng ta thấy là trẻ em thời nay các con phát triển giỏi quá. Rồi chúng ta đặt ra cái tiêu chuẩn là chúng ta phải học thật là giỏi, chúng ta gọi là “TỐT”. Và trong đứa trẻ bắt đầu có sự áp lực, điều này càng diễn ra ngày càng nhiều hơn, nhất là trong thời buổi 4.0 phát triển. Tại vì bây giờ các phương tiện thông tin đại chúng nó nhiều quá, mọi người vẫn thường hay “đẹp khoe xấu che” nên chúng ta khá áp lực về việc phải trở nên “TỐT” trong nhiều khía cạnh.

Mỗi ngày chúng ta luôn có thể “TỐT HƠN” thay vì trở nên “TỐT”. Và quá trình trở nên “TỐT HƠN” luôn là một sự học hỏi không bao giờ dừng lại chừng nào mình còn sống.


Tổng kết về Giáo dục khai phóng

Khai phóng nghĩa là khai mở và giải phóng nó ra, trở thành những con người tự do trong việc học và phát triển, tự do nhưng không làm phiền người khác.

Khi thực học thì mới có thực lực. Thực học là không gian dối. Thế giới được thay đổi bởi những con người có tri thức cao và vượt bậc chứ thế giới không được thay đổi bởi những con người bình bình. Đâu cần phải trở thành một người giỏi toàn diện. Đôi khi chúng ta lại không chấp nhận việc học lệch của con, của chính mình, Vậy câu hỏi đặt ra là: Chúng ta muốn ở bản thân mình cái gì, chúng ta muốn ở con mình cái gì?

Khi có thực lực thì “”hữu xạ tự nhiên hương” sẽ có thực làm, sẽ thực có giá trị. Khi một người mà nội lực bên trong họ có thật thì họ đang sống thực, chứ không sống ảo.

Thực học -> Thực lực -> Thực làm -> Thực giá trị -> Thực học

Xem thêm: Toạ đàm bí quyết cùng con trưởng thành từ sách tinh hoa (Phần 2)

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.